Εισαγωγή – Σκοπός της σύγκρισης
Στην Ευρώπη δεν υπάρχει ενιαίο ρυθμιστικό πλαίσιο για τον τζόγο. Παρά τις γενικές ευρωπαϊκές οδηγίες, στην πράξη κάθε κράτος-μέλος ακολουθεί ξεχωριστή πολιτική, με διαφορετικές προτεραιότητες, διαφορετικά όρια και διαφορετική αντίληψη για το τι ακριβώς είναι ο τζόγος και ποιον ρόλο πρέπει να παίζει μέσα στην κοινωνία.
Σε ορισμένες χώρες, ο τζόγος αντιμετωπίζεται ως αναγκαίο κακό και ως ζήτημα δημόσιας υγείας, με βασικό στόχο τον περιορισμό των κοινωνικών επιπτώσεων (π.χ. εθισμός, υπερχρέωση, επαπειλούμενες οικογένειες, επιβάρυνση ψυχικής υγείας). Σε αυτές, ο ρυθμιστής έχει ενεργό ρόλο και η προστασία του πολίτη προηγείται της κερδοφορίας.
Σε άλλες χώρες, ο τζόγος λειτουργεί κυρίως ως φοροεισπρακτικός μηχανισμός. Η αύξηση της συμμετοχής και των δημοσίων εσόδων θεωρείται επιτυχία πολιτικής, ακόμη κι αν συνοδεύεται από κοινωνικά κόστη.
Η Ελλάδα όχι μόνο ανήκει στη δεύτερη κατηγορία, αλλά πρωταγωνιστεί σε αυτήν· στον online στοιχηματισμό, άνω του 50% των ακαθάριστων εσόδων (GGR) καταλήγουν άμεσα ή έμμεσα στο κράτος μέσω φόρων και εισφορών, δημιουργώντας σύγκρουση κινήτρων ανάμεσα στην προστασία της κοινωνίας και τη μεγιστοποίηση εσόδων.
Σε αυτή τη σειρά άρθρων συγκρίνουμε την Ελλάδα με κάθε υπόλοιπη ευρωπαϊκή χώρα όχι με βάση πόσα χρήματα παίζονται, αλλά με βάση:
το πώς ρυθμίζεται ο τζόγος,
το πόσο προστατεύει τους παίκτες το σύστημα στην πράξη.
Για πιο αντικειμενική σύγκριση χρησιμοποιούμε δύο εργαλεία:
Gambling Intensity Index (GII) — τον λόγο GGR / GDP,
Ρυθμιστικό Verdict — αξιολόγηση του κατά πόσο το σύστημα εστιάζει στην κοινωνική προστασία ή στην κερδοφορία.
Στο σημερινό άρθρο συγκρίνουμε την Ελλάδα με το Βέλγιο.
Η αγορά τζόγου στο Βέλγιο
Το Βέλγιο έχει ένα από τα πιο ρυθμισμένα πλαίσια τζόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με σκοπό την προστασία των παικτών, τον έλεγχο της πρόσβασης και κοινωνικούς περιορισμούς που δεν βρίσκονται σε πολλές άλλες χώρες.
Ρυθμιστικό πλαίσιο και εποπτεία
Ρυθμιστική αρχή είναι η Belgian GamingCommission (Commission des Jeux de Hasard / Kansspelcommissie), η οποία εποπτεύει, χορηγεί άδειες και ελέγχει τη συμμόρφωση με το Gambling Act του 7 Μαΐου 1999, το βασικό νομοθετικό πλαίσιο. Από το 2024, έχουν ψηφιστεί σημαντικές τροποποιήσεις που ενισχύουν την προστασία των παικτών, όπως η ενοποίηση του ελάχιστου ηλικιακού ορίου στα 21 έτη σε όλες τις μορφές τζόγου.
Διαφημιστικοί και προστατευτικοί κανόνες
Το Βελγικό πλαίσιο περιλαμβάνει σχεδόν πλήρη απαγόρευση διαφήμισης τυχερώνπαιχνιδιών εκτός περιορισμένων περιπτώσεων.
Επίγεια και online αγορά
Η χώρα ρυθμίζει στενά τόσο την επίγειαόσο και την online αγορά. Οι άδειες απαιτούν διαφορετικές κατηγορίες ανά τύπο τζόγου, και οι διαδικτυακοί πάροχοι πρέπει να συμμορφώνονται με αυστηρές προδιαγραφές, συμπεριλαμβανομένης της διαχωρισμένης λειτουργίας ανά προϊόν.
Μέγεθος αγοράς και GGR στο Βέλγιο
Για το 2024, το συνολικό Gross GamingRevenue (GGR) του Βελγίου ήταν περίπου €1,95 δισ., με αύξηση 15% σε σχέση με το 2023.
➤ Εκτιμώμενο GGR Βελγίου (2024): ~€1,95 δισ.
Gambling Intensity Index (GII – GGR / GDP) για το Βέλγιο
GGR ~€1,95 δισ.
GDP Βελγίου ~€564 δισ.* (τα πιο πρόσφατα στοιχεία GDP)
➤ GII Βελγίου (2024): ~0,34%
Αυτό καταδεικνύει ότι η ένταση του τζόγου στο Βέλγιο είναι χαμηλότερη από αυτή της Ελλάδας (που στο αντίστοιχο αντίστοιχο είναι ~1,21%).
Δημόσιος διάλογος για τον τζόγο στο Βέλγιο
Ο δημόσιος διάλογος στο Βέλγιο περιστρέφεται γύρω από:
την προστασία των παικτών μέσω EPIS, του εθνικού συστήματος αυτοαποκλεισμού (Excluded Persons Information System), το οποίο ελέγχει την πρόσβαση τόσο σε επίγεια όσο και σε online πλατφόρμες και αντιστοιχεί σε ουσιαστικό εθνικό μητρώο αυτοαποκλεισμού·
την αύξηση των ηλικιακών ορίων στα 21 έτη για όλα τα είδη τζόγου, για περιορισμό του παιδικού και νεανικού τζόγου·
την απαγόρευση διαφήμισης και μπόνους, με σκοπό την αποφυγή επιθετικών προωθητικών πρακτικών·
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, χιλιάδες παίκτες εκδίδουν εθελοντικά αποκλεισμό μέσω EPIS κάθε χρόνο, με το πρόγραμμα να αυξάνει σημαντικά τα μπλοκαρίσματα πρόσβασης στα τυχερά παιχνίδια.
Η αγορά τζόγου στην Ελλάδα
Η ελληνική αγορά τζόγου αποτελεί μία από τις πιο ανεπτυγμένες στην ΕΕ, με υψηλή ένταση συμμετοχής και σημαντική εμπορευματοποίηση. Διαφέρει από το βελγικό μοντέλο κυρίως ως προς τον βαθμό απελευθέρωσης, τον μεγάλο αριθμό παρόχων, και την εμφαση στις δημόσιες εισπράξεις.
Η ελληνική ρυθμιστική αρχή είναι η Ελληνική Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ), η οποία χορηγεί άδειες, εποπτεύει την αγορά και επιβάλλει κανόνες για τον λεγόμενο “υπεύθυνο στοιχηματισμό” – ωστόσο δε λείπουν κενά και αντίφαση μεταξύ προστασίας και εμπορευματικού χαρακτήρα.
Για το 2024, το συνολικό GGR της Ελλάδας ήταν περίπου €2,88 δισ., γεγονός που, σε συνδυασμό με το μέγεθος της οικονομίας (~€237,6 δισ.), δίνει GII ~1,21% — πάνω από τέσσερις φορές υψηλότερο από το Βέλγιο.
Η έννοια του «Ασφαλούς Στοιχηματισμού»
Στην Ελλάδα και το Βέλγιο χρησιμοποιείται ευρέως ο όρος “υπεύθυνος στοιχηματισμός” για να περιγράψει μέτρα προστασίας. Ωστόσο αυτός ο όρος μεταφέρει την ευθύνη στον παίκτη και όχι στο σύστημα.
Σε αυτή τη σειρά άρθρων χρησιμοποιούμε τον όρο Ασφαλής Στοιχηματισμός, που περιλαμβάνει:
ευθύνες της πολιτείας,
υποχρεώσεις των εταιρειών,
και δεν βασίζεται μόνο στις επιλογές του παίκτη.
Ασφαλής Στοιχηματισμός στο Βέλγιο (εφαρμογή checklist)
1. Πρόσβαση & Online λογαριασμός
Υποχρεωτικός έλεγχος ταυτότητας (KYC) ✔️
Έλεγχος πριν από την πρώτη κατάθεση ✔️
Αυτόματος έλεγχος ηλικίας ✔️
Ελάχιστο ηλικιακό όριο 21+ ✔️
2. Πρόσβαση σε επίγεια σημεία
Πρακτορεία / καζίνο: υποχρεωτική ταυτοποίηση ✔️
Εθνικό μητρώο αυτοαποκλεισμού (EPIS) ✔️
Σύνδεση αποκλεισμού με όλους τους παρόχους ✔️
3. Χρηματικά & χρονικά όρια
Προαιρετικά όρια καταθέσεων ανα παίκτη✔️ (π.χ. εβδομαδιαίο όριο)
4. Εθνικός καθολικός αυτοαποκλεισμός
Υπάρχει εθνικό μητρώο (EPIS) ✔️
Οι αποκλεισμοί ισχύουν για όλα τα κανάλια ✔️
Υπάρχει διαδικασία και δημοσιεύονται στοιχεία ✔️
5. Duty of Care
Ρητή υποχρέωση παρέμβασης ✔️
Παρακολούθηση συμπεριφοράς παικτών ✔️
Υποχρεώσεις για παύση πρόσβασης ✔️
6. Δημόσια υγεία & πρόληψη
επίσημη αναγνώριση κινδύνου ✔️
Καμπάνιες και μέτρα ενημέρωσης ✔️
Αυστηρή ρύθμιση διαφήμισης ✔️
7. Διαφάνεια & λογοδοσία
Συγκεντρωτικά στοιχεία GGR δημοσιεύονται ✔️
Δημοσίευση στοιχείων αυτοαποκλεισμού ✔️
Απολογισμός ρυθμιστή ✔️
Συνολική αποτίμηση –
Βέλγιο
🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟥🟥
(έντονη
κλίση προς προστασία, με δομημένα μέτρα)
Ασφαλής Στοιχηματισμός στην Ελλάδα (περίληψη)
Η Ελλάδα παρουσιάζει:
μερική πρόσβαση με ελέγχους, αλλά συχνά πριν από την πρώτη κατάθεση όχι πλήρης ✔️/⚠️
έλλειψη καθολικού εθνικού μητρώου αυτοαποκλεισμού ❌
όρια που συνήθως εξαρτώνται από τον παίκτη ή τον πάροχο ❌
λιγότερο αυστηρά μέτρα για διαφήμιση και public health ❌
Συνολική αποτίμηση –
Ελλάδα
🟢🟢🟢🟥🟥🟥🟥🟥🟥🟥
(έντονη
κλίση προς κερδοφορία & έσοδα)
Τελικό Verdict
Βέλγιο
🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟢🟥🟥Ελλάδα
🟢🟢🟢🟥🟥🟥🟥🟥🟥🟥Και πάλι, ακόμη και αν αγνοήσει κανείς τα επιμέρους στοιχεία, ο ίδιος ο δείκτης GII δείχνει τη διαφορά στην ένταση του τζόγου. Το Βέλγιο, με χαμηλότερη GII και σαφείς μηχανισμούς προστασίας (EPIS, όρια, ηλικιακά), εστιάζει περισσότερο στην προστασία του παίκτη· ενώ η Ελλάδα, με πολύ υψηλότερη GII και λιγότερο συγκροτημένα προστατευτικά μέτρα, εστιάζει περισσότερο στην ενίσχυση της συμμετοχής και των εσόδων, με σημαντικό κοινωνικό κόστος.