Πώς θα έμοιαζε ο πίνακας δαπανών των νοικοκυριών αν μετρούσαμε και τον τζόγο
Not
A Game — Ειδική Έκθεση 2024
(Πρόωρη
εφαρμογή της ευρωπαϊκής ταξινόμησης
COICOP 2018)
1. Η αόρατη δαπάνη των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ
Κάθε χρόνο, η ΕΛΣΤΑΤ δημοσιεύει τον επίσημο πίνακα δαπανών των ελληνικών νοικοκυριών. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα στατιστικά εργαλεία της χώρας: αποτυπώνει πού κατευθύνονται τα εισοδήματα των οικογενειών, πώς διαμορφώνεται το κόστος ζωής και ποιες ανάγκες απορροφούν τους διαθέσιμους πόρους.
Κι όμως, από αυτήν την εικόνα απουσιάζει εντελώς μία από τις μεγαλύτερες πραγματικές δαπάνες των νοικοκυριών:
ο τζόγος.
Το 2024, οι Έλληνες πολίτες δαπάνησαν πάνω από 3 δισ. ευρώ καθαρά σε τυχερά παιχνίδια κάθε μορφής. Παρ’ όλα αυτά, στα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ η συγκεκριμένη δαπάνη εμφανίζεται ως… μηδενική.
Όχι
επειδή δεν υπάρχει.
Αλλά επειδή δεν
καταγράφεται.
2. Γιατί ο τζόγος «εξαφανίζεται» από τις επίσημες στατιστικές
Η ΕΛΣΤΑΤ — όπως και αρκετές ευρωπαϊκές στατιστικές αρχές — ακολουθεί έως σήμερα μια παρωχημένη ταξινόμηση, σύμφωνα με την οποία οι δαπάνες για τυχερά παιχνίδια θεωρούνται «κόστος συμμετοχής» και όχι κατανάλωση.
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι, όταν ένας πολίτης παίζει στοίχημα ή καζίνο:
δεν θεωρείται ότι αγοράζει υπηρεσία
δεν θεωρείται ότι καταναλώνει προϊόν
καταγράφεται απλώς ως «συμμετοχή σε παιχνίδι τύχης»
άρα δεν προσμετράται στη δαπάνη του νοικοκυριού
Το
παράδοξο είναι προφανές:
οι ίδιες
ακριβώς δαπάνες φορολογούνται
κανονικά από το κράτος
ως υπηρεσία (GGR, φόρος κερδών παικτών
κ.ά.), αλλά εξαφανίζονται
όταν πρόκειται να αποτυπωθούν κοινωνικά
και οικονομικά.
Το αποτέλεσμα είναι μια θεσμικά παραμορφωμένη πραγματικότητα, όπου ένας κλάδος δισεκατομμυρίων απλώς… δεν υπάρχει.
3. Το ευρωπαϊκό κενό: ασυμβατότητα, σύγχυση και υποτίμηση του κινδύνου
Για χρόνια, οι ευρωπαϊκές χώρες κατέγραφαν τον τζόγο με διαφορετικούς τρόπους — ή και καθόλου. Η απουσία κοινής μεθοδολογίας είχε σοβαρές συνέπειες:
Ο τζόγος δεν εμφανιζόταν στον εναρμονισμένο δείκτη τιμών (HICP).
Οι δαπάνες των νοικοκυριών ήταν ατελείς και μη συγκρίσιμες.
Οι κοινωνικές και υγειονομικές επιπτώσεις του τζόγου υποτιμούνταν θεσμικά.
Με
απλά λόγια:
η Ευρώπη γνώριζε ότι
δισεκατομμύρια ευρώ απορροφώνται από
τα τυχερά παιχνίδια — αλλά οι επίσημες
στατιστικές επέλεγαν να μην το δείχνουν.
4. Η ιστορική αλλαγή από το 2026: COICOP 2018 / ECOICOP v2
Από 1η Ιανουαρίου 2026, η Eurostat επιβάλλει σε όλα τα κράτη-μέλη μια θεμελιώδη αλλαγή:
Ο τζόγος καταγράφεται ως κανονική καταναλωτική δαπάνη.
Στη νέα ταξινόμηση COICOP 2018 δημιουργείται ο επίσημος κωδικός:
09.4.7 – Games of Chance
Αυτό σημαίνει ότι ο τζόγος:
θα εμφανίζεται στους δείκτες τιμών
θα υπολογίζεται στη συνολική κατανάλωση των νοικοκυριών
θα έχει βάρος στο «καλάθι του νοικοκυριού»
θα είναι επιτέλους ορατός σε οικονομολόγους, ερευνητές, πολίτες
Πρόκειται για μια ιστορική μεταρρύθμιση διαφάνειας.
5. Η ελληνική πραγματικότητα: υψηλή δαπάνη, μηδενική καταγραφή
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πρώτες χώρες της Ευρώπης σε δαπάνες τυχερών παιχνιδιών ανά κάτοικο.
Κατά μέσο όρο, κάθε ελληνικό νοικοκυριό δαπανά περισσότερα χρήματα σε τζόγο απ’ ό,τι σε:
εκπαίδευση
επικοινωνίες
ασφάλειες
ένδυση & υπόδηση
προσωπική φροντίδα
Κι όμως, στα επίσημα στατιστικά της ΕΛΣΤΑΤ η σχετική δαπάνη εμφανίζεται ως 0 €.
Η χώρα έχει υψηλότατη έκθεση στον τζόγο, αλλά θεσμικά συμπεριφέρεται σαν να μην υπάρχει.
6. Πώς θα έπρεπε να είναι ο πίνακας της ΕΛΣΤΑΤ
Not A Game – Corrected Edition 2024
Κατηγορία Δαπάνης (COICOP) |
Ποσό (δισ. €) |
Σχόλιο |
|---|---|---|
Τρόφιμα & μη αλκοολούχα ποτά |
15,5 |
Μεγαλύτερη δαπάνη |
Στέγαση & ενέργεια |
12,0 |
Βασικές ανάγκες |
Μεταφορές |
10,0 |
Καύσιμα & συντήρηση |
Αναψυχή & πολιτισμός |
5,8 |
Πολιτισμός & streaming |
Υγεία |
5,5 |
Φάρμακα & περίθαλψη |
Επικοινωνίες |
3,5 |
Internet & τηλεφωνία |
Ξενοδοχεία & εστίαση |
3,3 |
Διαμονή & καφέδες |
Τυχερά παιχνίδια |
3,2 |
Σήμερα δεν καταγράφεται |
Εκπαίδευση |
2,0 |
Φροντιστήρια & δίδακτρα |
Αλκοόλ & καπνός |
1,8 |
COICOP |
Ένδυση & υπόδηση |
1,8 |
Ρούχα |
Έπιπλα & είδη σπιτιού |
1,7 |
Εξοπλισμός |
Ασφάλειες & χρηματοοικ. υπηρεσίες |
1,1 |
Υγεία & όχημα |
Διάφορα αγαθά & υπηρεσίες |
3,7 |
Προσωπική φροντίδα |
7. Το μεγάλο παράδοξο: μια «διασκέδαση» μεγαλύτερη από βασικές ανάγκες
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν κάτι αδιαμφισβήτητο:
μεγαλύτερη από την εκπαίδευση
μεγαλύτερη από την ένδυση
μεγαλύτερη από τον καπνό και το αλκοόλ
μεγαλύτερη από τις ασφάλειες
μεγαλύτερη από την κλασική ψυχαγωγία
Πώς γίνεται μια δραστηριότητα που χαρακτηρίζεται ως «διασκέδαση» να απορροφά περισσότερους πόρους από την προσωπική εξέλιξη, την εκπαίδευση παιδιών ή την οικονομική ασφάλεια;
Η απάντηση είναι ξεκάθαρη:
Ο
τζόγος δεν είναι ψυχαγωγία.
Δεν
είναι παιχνίδι.
Δεν είναι χόμπι.
Είναι η εμπορευματοποίηση και φορολόγηση ψυχικής ευαλωτότητας και εθισμού.
Και το γεγονός ότι μέχρι σήμερα η Πολιτεία το απέκρυπτε στα στατιστικά της, αποτελεί θεσμική ντροπή.
8. Συμπέρασμα: η διαφάνεια είναι πρόληψη
Η Not A Game εφαρμόζει από το 2024 τη μεθοδολογία του 2026.
Γιατί μόνο όταν αποτυπώνεται η πραγματικότητα, μπορεί να αντιμετωπιστεί.
Αν τα επίσημα στοιχεία έδειχναν την αλήθεια, θα γνωρίζαμε ότι:
ο τζόγος είναι πλέον μία από τις μεγαλύτερες δαπάνες της ελληνικής οικογένειας
απορροφά πόρους που θα έπρεπε να κατευθύνονται σε υγεία, εκπαίδευση και αποταμίευση
συνιστά ζήτημα δημόσιας υγείας
Η
διαφάνεια δεν είναι πολυτέλεια.
Είναι
το πρώτο βήμα προστασίας.
Και η Ελλάδα οφείλει να ξεκινήσει από τα νούμερα.