Τους τελευταίους μήνες, η δημόσια συζήτηση γύρω από τον τζόγο στην Ελλάδα κυριαρχείται από ένα συγκεκριμένο αφήγημα: ότι ο «παράνομος τζόγος» αποτελεί τη μεγάλη απειλή για την κοινωνία, για τους καταναλωτές και για τη δημόσια τάξη. Η ΕΕΕΠ, μέσα από ανακοινώσεις, παρεμβάσεις και δημοσιεύματα, μιλά για τεράστια χρηματικά μεγέθη που διακινούνται εκτός του νόμιμου πλαισίου και για πολίτες που εκτίθενται σε σοβαρούς κινδύνους επειδή παίζουν σε μη αδειοδοτημένα δίκτυα.
Στο άρθρο που ακολουθεί, υποστηρίζουμε ότι αυτό το αφήγημα είναι τουλάχιστον μονομερές και, σε μεγάλο βαθμό, λειτουργεί ως επικοινωνιακό εργαλείο που εξυπηρετεί την απενοχοποίηση και τη ραγδαία επέκταση του νόμιμου τζόγου — χωρίς να απαντά στα πραγματικά ελλείμματα προστασίας.
1. Το κρίσιμο ερώτημα που αποφεύγεται
Το πρόβλημα της δημόσιας συζήτησης δεν είναι ότι ο παράνομος τζόγος δεν υπάρχει. Υπάρχει. Το πρόβλημα είναι ότι παρουσιάζεται ως η κεντρική απειλή, τη στιγμή που ο νόμιμος τζόγος στην Ελλάδα δεν είναι ούτε ασφαλής ούτε επαρκώς ρυθμισμένος με όρους δημόσιας υγείας.
Όταν μια χώρα εμφανίζει από τα υψηλότερα ποσοστά GGR ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρώπη, το βασικό ερώτημα δεν είναι «πόσος παράνομος υπάρχει», αλλά πόση βλάβη παράγεται μέσα στο νόμιμο σύστημα.
2. Νόμιμος δεν σημαίνει ασφαλής
Η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης ως προς τη «βαρύτητα» του τζόγου στην οικονομία της. Το GGR δεν είναι απλώς ένας οικονομικός δείκτης. Είναι δείκτης κοινωνικής έκθεσης στον τζόγο.
Σε χώρες με ώριμη ρυθμιστική κουλτούρα, τόσο υψηλή αναλογία GGR/ΑΕΠ θα ενεργοποιούσε συναγερμό. Στην Ελλάδα, αντίθετα, παρουσιάζεται σχεδόν ως επιτυχία ή ως «αναπόφευκτη πραγματικότητα της αγοράς».
3. Duty of care: από υποχρέωση σε διαφημιστικό σύνθημα
Ο λεγόμενος «υπεύθυνος στοιχηματισμός» λειτουργεί στην πράξη περισσότερο ως branding εργαλείο των εταιρειών παρά ως πραγματική υποχρέωση φροντίδας.
VIP πρακτικές, bonus, προσωπική επικοινωνία, επαναδραστηριοποίηση παικτών σε κρίση, απουσία ουσιαστικών affordability checks — όλα αυτά συνυπάρχουν με αφίσες και μηνύματα «παίξε υπεύθυνα». Αυτό δεν είναι duty of care. Είναι αντιστροφή της ευθύνης προς τον παίκτη.
4. Το θεμελιώδες έλλειμμα: εθνικός αποκλεισμός μόνο στα χαρτιά
Η απουσία ενός λειτουργικού, άμεσου και κεντρικού εθνικού μητρώου αυτοαποκλεισμού αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη θεσμική αποτυχία του ελληνικού πλαισίου.
Αντί για μια απλή διαδικασία «ένα αίτημα – ένας αποκλεισμός», η Ελλάδα περιγράφει μια DIY, αυτοσχέδια διαδρομή με emails, δηλώσεις, ταυτοποιήσεις και πολλαπλά σημεία τριβής. Μια διαδικασία που, στην πράξη, δεν εφαρμόζεται ομοιόμορφα και δεν προστατεύει ανθρώπους σε κατάσταση εθισμού.
Το δοκιμάσαμε. Και η απόσταση ανάμεσα στη θεωρία και την εφαρμογή είναι αποκαλυπτική.
5. Η υπερβολή των αριθμών του «παράνομου»
Οι εκτιμήσεις περί «1,6–1,7 δισ. ευρώ παράνομου τζόγου» παρουσιάζονται ως δεδομένα, χωρίς σαφή μεθοδολογία, χωρίς διαχωρισμό μεταξύ:
επισκέψεων και πραγματικών συναλλαγών
περιστασιακής χρήσης και συστηματικού παιχνιδιού
turnover και καθαρής απώλειας παικτών
Διεθνώς, η εκτίμηση της παράνομης αγοράς είναι γνωστό ότι πάσχει από υπερ-υπολογισμό. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές ρυθμιστικές αρχές στο εξωτερικό αναγνωρίζουν ρητά τα όρια αυτών των εκτιμήσεων.
6. Το τραπεζικό παράδοξο
Σε μια εποχή αυστηρών ελέγχων AML, παγώματος καρτών για αγορές εκτός ΕΕ, και φίλτρων συναλλαγών, η ιδέα ότι δισεκατομμύρια ευρώ διακινούνται μαζικά προς παράνομα online δίκτυα χωρίς σοβαρά ίχνη, γεννά εύλογα ερωτήματα.
Όσο για τα κρυπτονομίσματα: τι ποσοστό του πληθυσμού έχει πράγματι γνώση, πρόσβαση και καθημερινή χρήση τους για τζόγο; Η συστηματική επίκλησή τους λειτουργεί περισσότερο ως φοβικό επιχείρημα παρά ως ρεαλιστική εξήγηση.
7. Το κρίσιμο αφήγημα: «Δεν αυξήθηκε ο τζόγος — απορροφήσαμε τον παράνομο»
Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του ζητήματος.
Το αφήγημα του «παράνομου τζόγου» προετοιμάζει την κοινωνική και πολιτική δικαιολόγηση της εκρηκτικής αύξησης του νόμιμου GGR. Η λογική είναι απλή και επαναλαμβάνεται συστηματικά:
Δεν υπάρχει επιδημία τζόγου.
Απλώς φέραμε στο νόμιμο δίκτυο αυτούς που ήδη έπαιζαν παράνομα.
Αυτό το επιχείρημα:
αποσυνδέει την αύξηση του GGR από κοινωνική βλάβη
μετατρέπει τη ρύθμιση σε «επιτυχία καναλοποίησης»
απαλλάσσει το σύστημα από την υποχρέωση αυτοκριτικής
8. Το διεθνές παράδειγμα καταρρίπτει τον μύθο
Ρυθμιστικές αρχές σε χώρες όπως η Σουηδία έχουν δηλώσει ξεκάθαρα ότι η αυστηρή ρύθμιση του νόμιμου τζόγου δεν οδηγεί αυτομάτως τους πολίτες στον παράνομο. Αντίθετα, η πραγματική προστασία μειώνει τη συνολική έκθεση.
Ο μύθος «αν πιέσουμε τον νόμιμο, θα εκραγεί ο παράνομος» έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα από τη βιομηχανία για να αποτρέψει ουσιαστικές παρεμβάσεις.
9. Όταν η προτεραιότητα είναι η επικοινωνία
Το γεγονός ότι η ΕΕΕΠ επενδύει τόσο έντονα στην επικοινωνιακή εκστρατεία κατά του παράνομου, ενώ δεν έχει υλοποιήσει βασικά εργαλεία προστασίας εντός του νόμιμου, δημιουργεί ένα σοβαρό θεσμικό ερώτημα.
Όταν λείπουν τα βασικά και περισσεύει το αφήγημα, η εικόνα που προκύπτει δεν είναι ρυθμιστική αυστηρότητα — είναι διαχείριση δημοσίων εντυπώσεων.
10. Συμπέρασμα
Ο παράνομος τζόγος είναι υπαρκτός. Δεν είναι όμως το άλλοθι για να αγνοούμε τη βλάβη που παράγεται μέσα στο νόμιμο σύστημα.
Όσο η δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται από την προστασία του ανθρώπου στη νομιμοποίηση των αριθμών, ο τζόγος παύει να αντιμετωπίζεται ως ζήτημα δημόσιας υγείας και μετατρέπεται σε απλό οικονομικό προϊόν.
Αυτό δεν είναι ρύθμιση. Είναι προπαγάνδα με θεσμική σφραγίδα.